Yıl biterken çevre yönetiminde ilk sırada bekleyen iş atık beyanıdır. Süre kısa, yapılan hatalar ise hep aynıdır: yanlış atık kodu, taşıma kayıtlarıyla uyuşmayan miktarlar ve son haftaya bırakılan beyanlar. Bu yazıda 2026 yılına ait beyanın kimler tarafından, ne zaman ve nasıl verileceğini, beyanla birlikte kontrol etmeniz gereken diğer yükümlülüklerle beraber anlattık.
Atık beyanı nedir, kimler verir?
Atık Yönetimi Yönetmeliği'ne göre atık üreticisi, bir önceki yıl içinde ürettiği atıklara ilişkin bilgileri Bakanlığın çevrim içi sistemi üzerinden beyan etmekle yükümlüdür. Faaliyeti sonucunda atık oluşan sanayi tesisleri, atölyeler, servisler ve benzeri işletmeler atık üreticisi sayılır. Tesisinizin kapsamda olup olmadığından emin değilseniz çevre danışmanınıza ya da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü'ne danışın.
Son tarih: 31 Mart 2027
Yönetmelik beyan dönemini net biçimde belirler: beyan, her yıl Ocak ayından başlayarak en geç Mart ayı sonuna kadar verilir ve bir önceki yılın bilgilerini içerir. Buna göre 2026 yılına ait beyan 1 Ocak - 31 Mart 2027 tarihleri arasında verilecek. İl müdürlüklerinin duyurularına göre süre dolduğunda sistem beyana kapatılıyor; bu nedenle işi son haftaya bırakmayın.
Beyan nereden verilir?
Beyan, Bakanlığın çevrim içi uygulamaları üzerinden verilir. Bugüne kadar bu işlem Entegre Çevre Bilgi Sistemi'ndeki (EÇBS) Atık Beyan Sistemi üzerinden, firma yetkilisinin e-Devlet şifresiyle giriş yapmasıyla yürütüldü. Bakanlık 2026'da bazı çevre uygulamalarını Ulusal Çevre Bilgi Sistemi (UÇBS) çatısı altında toplamaya başladı. Beyan döneminde giriş adresini ve ekran adımlarını Bakanlığın güncel duyurusundan teyit edin.
6 adımda atık beyanı
- Yetkiyi ve tesis kaydını kontrol edin: Tesisiniz sistemde kayıtlı mı, beyanı girecek kişi firma adına yetkili mi? Yetki sorunları çoğu zaman son günlerde fark edilir.
- Yıl içindeki kayıtları toplayın: Atık türleri ve kodları, üretilen miktarlar, taşıma formları (UATF), atığın teslim edildiği lisanslı tesisler ve yıl sonunda geçici depoda kalan miktar.
- Atık kodlarını doğrulayın: Her atık, yönetmeliğin ekindeki atık listesine göre doğru kodla beyan edilmelidir. Listede hem tehlikeli hem tehlikesiz olabileceği belirtilen atıklarda "tehlikesiz" iddiası, Bakanlıkça yetkilendirilmiş bir laboratuvarın analiziyle belgelenir.
- Beyan formunu doldurun: Her atık kodu için miktarı ve atığa uygulanan işlemi (geri kazanım, bertaraf, depoda bekleme) girin.
- Kontrol edip onaylayın: Onaylamadan önce miktarları taşıma ve teslim kayıtlarınızla karşılaştırın. Onaydan sonra hata fark ederseniz beyan süresi içinde il müdürlüğüne dilekçeyle başvurmanız gerekir.
- Çıktıyı alın ve saklayın: Onaylanan beyanın çıktısı beş yıl saklanır ve denetimlerde istenir.
Beyanla birlikte kontrol etmeniz gerekenler
Atık beyanı, atık yönetiminizin yıllık özetidir. Beyanı hazırlarken şu yükümlülükleri de gözden geçirin:
- Geçici depolama süreleri: Tehlikeli atıklar en fazla altı ay, tehlikesiz atıklar en fazla bir yıl geçici depolanabilir. Depolanan atığın üzerinde tehlikeli ya da tehlikesiz ibaresi, atık kodu, miktarı ve depolama tarihi bulunmalıdır.
- Geçici depolama izni: Ayda 1.000 kilogram veya daha fazla tehlikeli atık üreten işletmeler, tehlikeli atık geçici depolama alanı için il müdürlüğünden izin alır. İzin süresizdir; depolama alanı değişirse yenilenir.
- Mali sorumluluk sigortası: Tehlikeli atık geçici depolama alanları için, atık miktarına bakılmaksızın zorunlu mali sorumluluk sigortası yaptırılır.
- Atık yönetim planı: Atıkların önlenmesi ve azaltılmasına ilişkin plan hazırlanır, il müdürlüğüne sunulur ve onay alınır.
- Kayıtlar: Atıklara ilişkin kayıtlar tarih sırasıyla tutulur ve en az beş yıl saklanır.
- Taşıma ve teslim: Atıklar yalnızca izinli ya da çevre lisanslı tesislere, gerekli durumlarda Ulusal Atık Taşıma Formu (UATF) kullanılarak gönderilir.
En sık yapılan 5 hata
- Atık kodunun yanlış seçilmesi
- Beyan edilen miktarın taşıma ve teslim kayıtlarıyla uyuşmaması
- Yıl sonunda geçici depoda bekleyen atıkların hesaba katılmaması
- Beyanın son günlere bırakılması ve yetki sorunlarının geç fark edilmesi
- Onaylanan beyanın çıktısının ve dayanak belgelerin saklanmaması
Bu hataların çoğu, kayıtların yıl içinde düzenli tutulmasıyla önlenir. Aylık olarak güncellenen bir atık takip çizelgesi, Mart ayındaki işi birkaç saate indirir.
Yıl içinde her ay yapılacak 4 kontrol
- Kayıt çizelgesini güncelleyin: O ay oluşan her atığı kodu, miktarı ve tarihiyle kaydedin.
- Geçici depoyu dolaşın: Etiketleri ve depolama tarihlerini kontrol edin; altı ayı yaklaşan tehlikeli atıkları ve bir yılı yaklaşan tehlikesiz atıkları teslim için planlayın.
- Belgeleri dosyalayın: Taşıma formlarını ve lisanslı tesislerden aldığınız teslim belgelerini aynı gün arşivleyin.
- Yeni atıkları tanımlayın: Üretimde yeni bir hammadde ya da süreç devreye girdiyse oluşan atığın kodunu belirleyin, gerekiyorsa analiz yaptırın.
Bu dört kontrolü düzenli yapan tesislerde atık beyanı, yıl sonunda zaten hazır olan rakamların sisteme girilmesinden ibarettir.
Beyan verilmezse ne olur?
Beyan yükümlülüğünü yerine getirmeyen ya da eksik ve yanlış beyanda bulunan işletmeler hakkında 2872 sayılı Çevre Kanunu kapsamında idari para cezası uygulanabilir; ceza tutarları her yıl güncellenir. Ayrıca beyan eksikliği, çevre denetimlerinde ve çevre izni süreçlerinde karşınıza çıkar.
Doğa Çevre OSGB ile atık beyanı
Çevre danışmanlığı hizmetimiz kapsamında tesisinizin atık kayıtlarını yıl boyunca takip ediyor, yıllık atık beyanını süresi içinde hazırlıyor, geçici depolama alanınızı ve atık yönetim planınızı mevzuata uygun hâle getiriyoruz. Böylece Mart ayı sizin için bir telaş dönemi olmaktan çıkıyor. Ayrıntılar için atık yönetimi danışmanlığı ve çevre danışmanlığı sayfalarımıza göz atabilir, 2026'da değişen kuralları çevre yönetimi hizmetleri yönetmeliği yazımızdan okuyabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Atık beyanı için süre uzatılır mı?
Yönetmelik son tarihi Mart ayı sonu olarak belirler. Uzatma beklemek yerine beyanı Ocak ve Şubat aylarında tamamlamanızı öneririz.
Beyanı kim yapar?
Sorumluluk atık üreticisine, yani işletmeye aittir. İşlemi firma yetkilisi yapabileceği gibi çevre görevliniz ya da hizmet aldığınız çevre danışmanlık firması da sizin adınıza hazırlayabilir.
Onayladıktan sonra hata fark ettik, ne yapmalıyız?
Beyan süresi içinde il müdürlüğüne dilekçeyle başvurarak düzeltme talep etmelisiniz. Bu yüzden beyanı son güne bırakmamak önemlidir.
Beyan çıktısını ne kadar saklamalıyız?
Beş yıl. Atıklara ilişkin diğer kayıtların da en az beş yıl saklanması gerekir.
Tesisinizin atık beyanı ve atık yönetimi için 0282 654 41 00 numarasından ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Kaynak: Atık Yönetimi Yönetmeliği (2 Nisan 2015 tarihli ve 29314 sayılı Resmî Gazete), madde 9, 13, 15 ve 16.



