Yeni bir çalışanı işe başlatırken en sık sorulan iki soru şunlardır: sağlık raporunu kim verecek ve masrafını kim karşılayacak? Raporun yanlış yerden alınması ya da hiç alınmaması, ilk denetimde veya bir iş kazasında işverenin karşısına çıkar. Bu yazıda işe giriş sağlık raporu hakkında en çok sorulan yedi soruyu, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu'nun 15. maddesine göre yanıtladık.
1. İşe giriş sağlık muayenesi zorunlu mu?
Evet. Kanun'a göre işveren, çalışanlarının işe girişlerinde sağlık muayenelerinin yapılmasını sağlamak zorundadır. Bu yükümlülük, işyerinin büyüklüğüne ya da tehlike sınıfına bakılmaksızın tüm işyerleri için geçerlidir; çırak ve stajyerler de kapsamdadır.
Tehlikeli ve çok tehlikeli sınıftaki işyerlerinde kural daha da nettir: çalışan, yapacağı işe uygun olduğunu belirten sağlık raporu olmadan işe başlatılamaz. Çerkezköy, Kapaklı ve Ergene'deki imalat tesislerinin önemli bir bölümü bu iki sınıftadır.
2. Rapor kimden alınır?
Kanun kapsamında alınması gereken sağlık raporları işyeri hekiminden alınır. İşyeri hekimi, işyerinizde görevlendirdiğiniz ya da hizmet aldığınız ortak sağlık ve güvenlik biriminde (OSGB) görev yapan hekimdir.
Tek istisna küçük ve az riskli işyerleridir: 50'den az çalışanı bulunan ve az tehlikeli sınıftaki işyerleri için rapor; çalışan sağlığı merkezlerinden (ÇASMER), aile hekimlerinden veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından da alınabilir. Bu hüküm, 9 Ocak 2025 tarihli 7538 sayılı Kanun'la bugünkü hâlini almıştır.
Özetle:
- Tehlikeli ve çok tehlikeli işyerleri: Rapor işyeri hekiminden alınır.
- 50 ve daha fazla çalışanı olan az tehlikeli işyerleri: Rapor işyeri hekiminden alınır.
- 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri: İşyeri hekimi, ÇASMER, aile hekimi veya diğer kamu sağlık hizmeti sunucuları.
3. Hangi tetkikler istenir?
Mevzuat herkes için geçerli sabit bir tetkik listesi vermez. Hangi tetkiklerin yapılacağına işyeri hekimi, çalışanın yapacağı işe ve işyerindeki risklere göre karar verir. Sonuçlar, yönetmelikte örneği verilen İşe Giriş/Periyodik Muayene Formu'na işlenir ve işyerinde saklanır.
Uygulamada en sık istenen tetkikler şunlardır:
- Akciğer grafisi ve solunum fonksiyon testi (tozlu ya da kimyasal maruziyeti olan işler)
- İşitme testi, yani odyometri (gürültülü işler)
- Kan ve idrar tahlilleri
- Göz muayenesi ve EKG
- Gıda sektöründe çalışacaklar için portör tahlilleri
Herkese aynı paketi uygulamak yerine tetkiklerin göreve göre belirlenmesi, hem gereksiz masrafı hem de eksik muayeneyi önler. Gürültülü ve tozlu işlerde hangi tetkiklerin neden istendiğini ayrı bir yazıda anlattık.
4. Raporun ücretini kim öder?
İşveren. Kanun bu konuda açıktır: sağlık gözetiminden doğan maliyet ve bu gözetimden kaynaklanan her türlü ek maliyet işverence karşılanır, çalışana yansıtılamaz. Adaydan muayene ücretini kendisinin ödemesini istemek ya da tutarı ücretinden kesmek bu hükme aykırıdır.
5. Rapor ne kadar süre geçerlidir?
İşe giriş raporunun üzerinde bir son kullanma tarihi yoktur; geçerliliği, periyodik muayene sürelerine bağlıdır. İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personeli Yönetmeliği'ne göre periyodik muayene:
- Çok tehlikeli işyerlerinde en geç yılda bir,
- Tehlikeli işyerlerinde en geç üç yılda bir,
- Az tehlikeli işyerlerinde en geç beş yılda bir
tekrarlanır. Çocuk, genç ve gebe çalışanlar için bu süre en geç altı aydır. İşyeri hekimi gerekli görürse süreleri kısaltabilir.
Süre dolmasa da muayenenin yenilenmesi gereken durumlar vardır: çalışanın işi değiştiğinde ve iş kazası, meslek hastalığı ya da sağlık nedeniyle tekrarlanan işten uzaklaşmalardan sonra işe dönüşte çalışanın talep etmesi hâlinde.
6. Önceki işyerinden alınan rapor yeni işte geçerli mi?
Hayır. Kanun, muayene yükümlülüğünü her işverene "işe girişte" yükler; rapor da çalışanın o işyerinde yapacağı işe uygun olduğunu gösterir. Riskler işyerinden işyerine değiştiği için yeni işveren, çalışanı kendi işyerindeki risklere göre muayeneden geçirmekle yükümlüdür.
7. Rapor alınmazsa ne olur?
Sağlık gözetimi yükümlülüğünü yerine getirmeyen işveren hakkında 6331 sayılı Kanun'a göre idari para cezası uygulanır. Ceza, sağlık gözetimine tabi tutulmayan veya sağlık raporu alınmayan her çalışan için ayrı kesilir; tutarlar her yıl yeniden değerleme oranında güncellenir. Asıl risk ise cezadan büyüktür: raporsuz çalışan bir kişinin iş kazası geçirmesi ya da meslek hastalığına yakalanması hâlinde işverenin hukuki sorumluluğu ağırlaşır.
İşverenler için 5 maddelik kontrol listesi
- İşyerinizin tehlike sınıfını ve çalışanın yapacağı işi netleştirin.
- Çalışan işe başlamadan önce muayene randevusunu alın; tehlikeli ve çok tehlikeli sınıfta raporsuz işbaşı yaptırmayın.
- Görev tanımını ve çalışılacak bölümü işyeri hekimine iletin; tetkikler buna göre belirlenir.
- Muayene formunu çalışanın kişisel sağlık dosyasında, işyerinde saklayın.
- Bir sonraki periyodik muayene tarihini takviminize işleyin; iş değişikliklerinde muayeneyi yenileyin.
Muayeneye gelirken
- Kimlik belgenizi yanınıza alın.
- Düzenli kullandığınız ilaçları ve geçirdiğiniz önemli hastalıkları hekime söyleyin.
- Varsa yakın tarihli tetkik sonuçlarınızı getirin.
- Tahlil için aç gelmeniz gerekip gerekmediğini randevu sırasında sorun.
İşe başlarken sağlık raporu dışında hangi evrakların istendiğini merak ediyorsanız işe girişte istenen belgeler yazımıza bakabilirsiniz.
Doğa Çevre OSGB'de işe giriş sağlık raporu
İşe giriş ve periyodik muayene tetkiklerini Çorlu'daki izinli merkezimizde tek yerde yapıyor, sonuçları işyeri hekimimizin değerlendirmesiyle raporluyoruz. Toplu işe alımlarda mobil sağlık aracımızla tesisinize geliyoruz; böylece çalışanlarınız üretimden uzun süre ayrılmadan tetkiklerini tamamlıyor. Ayrıntılar için işe giriş sağlık raporu ve mobil sağlık taraması sayfalarımıza, Çerkezköy ve Kapaklı'daki işyerleri için bölge sayfamıza göz atabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Aile hekiminden alınan rapor her işyeri için geçerli mi?
Hayır. Aile hekimi, ÇASMER ya da diğer kamu sağlık hizmeti sunucularından rapor alınabilmesi yalnızca 50'den az çalışanı olan az tehlikeli işyerleri için mümkündür. Diğer işyerlerinde rapor işyeri hekiminden alınır.
Stajyerler ve çıraklar için de muayene gerekir mi?
Evet. 6331 sayılı Kanun, çırak ve stajyerler dâhil tüm çalışanları kapsar.
Rapor kaç günde hazır olur?
Süre, işyeri hekiminin istediği tetkiklere göre değişir. Randevu alırken tetkik listenizi iletirseniz size net bir süre bildiririz.
Sağlık bilgilerim işverenle paylaşılır mı?
Kanun, muayene yaptırılan çalışanın özel hayatının ve itibarının korunması için sağlık bilgilerinin gizli tutulmasını şart koşar.
Randevu ve toplu tetkik planlaması için 0282 654 41 00 numarasından ya da WhatsApp üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Kaynak: 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu, madde 15 (9 Ocak 2025 tarihli 7538 sayılı Kanun'la değişik hâli); İşyeri Hekimi ve Diğer Sağlık Personelinin Görev, Yetki, Sorumluluk ve Eğitimleri Hakkında Yönetmelik, madde 9.



